Roma'da Kehanet ve Augur

Roma'da augur'lar, kamu düzeninin ve devlet mekanizmasının en yetkili rahip kurullarından (collegium) birini oluşturmaktaydı. Krallık Dönemi'nde geleneksel olarak kurulan bu kurul, önceleri yalnızca Patrisiyen sınıfına mensup soylulara açıktı. M.Ö. 300 yılında kabul edilen Lex Ogulnia yasası ile birlikte Pleb'lerin de Augur Koleji'ne girmesine izin verilmiş, bu durum kehanet yetkisinin Roma toplumunun farklı tabakalarına yayılmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur. Augur'lar ömür boyu seçilir ve makamları büyük bir siyasi itibar taşırdı.

Augur'ların temel hukuki görevi 'auspicium' yetkisini elinde tutan magistra'lara rehberlik etmekti. Bir meclis toplantısı (comitia), bir yasa tasarısı veya bir askeri sefer öncesinde olumsuz bir tanrısal işaret (obnuntiatio) bildiren bir augur, o siyasi veya askeri süreci tamamen durdurma yetkisine sahipti. Bu durum, Roma Cumhuriyet döneminde augur makamının siyasi mücadelelerin göbeğinde yer almasına neden olmuş; Marius, Sulla, Julius Caesar ve Cicero gibi dönemin önde gelen aktörlerinin bu rahip kuruluna katılmak için rekabet etmesini beraberinde getirmiştir.

Roma geleneksel kehanet sisteminde en köklü ve saygın yöntem 'ex avibus' (kuşlardan kehanet) olarak bilinirdi. Kuşlar, davranış biçimlerine göre iki ana kategoriye ayrılırdı: Ötüşlerinden alamet çıkarılan 'oscines' (karga, baykuş, horoz) ve uçuş yönleri ile kanat çırpışlarından anlam çıkarılan 'alites' (kartal, akbaba). Augur, 'lituus' adı verilen ucu kıvrık ahşap bir asa ile gökyüzünü sanal çeyreklere bölerek 'templum in caelo' adı verilen kutlu gözlem alanını oluşturur, doğudan veya batıdan gelen işaretleri buna göre yorumlardı.

Askeri seferlerde ve cephe hatlarında ise daha pratik bir kehanet yöntemi olan 'ex tripudiis' uygulanmaktaydı. Özel kafeslerde taşınan kutsal tavukların (pulli) yem yeme iştahı izlenir; tavukların yemi büyük bir hırsla yeyip ağızlarından kırıntı düşürmesi ('tripudium solistimum') en olumlu tanrısal onay kabul edilirdi. Bunların yanı sıra gök gürültüsü ve şimşek çakması ('ex caelo'), beklenmedik doğa olayları veya garip doğumlardan ('ex diris') da siyasal sonuçlar türetilirdi.

Roma kehanet pratiklerinin bir diğer önemli ayağını, Etrüsk dini geleneğinden (Etrusca Disciplina) devralınan 'haruspikslik' zanaatı oluştururdu. Roma'nın yerli Augur sisteminden farklı olarak, 'haruspex' adı verilen uzmanlar kurban edilen kurbanlık hayvanların (özellikle koyunların) karaciğer, kalp ve akciğer gibi iç organlarını (extispicium) inceleyerek tanrıların mesajlarını deşifre ederlerdi.

Arkeolojik bir buluntu olan Piacenza Tunç Karaciğeri, Etrüsk ve Roma kehanet anlayışında karaciğerin evrenin bir mikrokozmosu olarak görüldüğünü ve üzerinde farklı tanrılara adanmış bölgelerin yer aldığını kanıtlamaktadır. Roma Senatosu, resmi Augur Koleji'nden ayrı olarak, felaket zamanlarında, büyük vebada veya Anibal Savaşları gibi devasa kriz anlarında Etrüsklü haruspex'leri resmi danışman olarak çağırır ve kehanet raporlarına başvururdu.